Collection

1993 ΑΝΕΦΑΛΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ

Εταιρεία: LYRA
Αριθμός καταλόγου: 4693 / YLP 4693
Κατασκευή: GPI S.A. – Made in Greece
Μορφή: LP 33⅓ στροφών
Ημερομηνία έκδοσης: Μάιος 1993

υπάρχει μια ωραία ιστορία πίσω από αυτη την ηχογράφηση

Από μια αναλυτική μαρτυρία του παραγωγού Άγγελου Σφακιανάκη, ο οποίος περιγράφει πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία.

Η ιστορία ξεκινά ήδη από το 1979, όταν ο Γιάννης Ζευγόλης πήγε στον Κυνήδαρο της Νάξου και έπαιξε σε αυτοσχέδιο γλέντι με τον Δημήτρη Φυρογένη. Αυτή η επαφή ήταν σημαντική, επειδή οι παλιές νησιώτικες κομπανίες λειτουργούσαν αρκετά κλειστά και η αποδοχή ενός νεότερου μουσικού δεν ήταν αυτονόητη.

Πολλά χρόνια αργότερα αυτή η μουσική σχέση οδήγησε στα Ανέφαλα Θαλασσινά. Ο στόχος δεν ήταν να παραχθεί ένα ακόμη εμπορικό «νησιώτικο» LP, αλλά να επιστρέψουν στο παλαιότερο ύφος της ναξιώτικης μουσικής.

Αυτό ακριβώς εξηγεί και το οπισθόφυλλο : είναι σχεδόν μουσικολογικό σημείωμα και όχι συνηθισμένη διαφημιστική παρουσίαση δίσκου.

Η σύνθεση είναι εξαιρετικά λιτή

Στις ηχογραφήσεις παίζουν μόνο:

Ειρήνη Κονιτοπούλου-Λεγάκη — τραγούδι
Γιάννης Ζευγόλης — βιολί
Δημήτρης Φυρογένης — λαούτο
Θεολόγος Γρύλλης — τσαμπούνα

Ο Γρύλλης εμφανίζεται μόνο όπου χρειάζεται η τσαμπούνα. Η βασική ηχητική εικόνα είναι ουσιαστικά φωνή – βιολί – λαούτο, δηλαδή η παραδοσιακή μορφή της κυκλαδίτικης κομπανίας.

Ο ίδιος ο Ζευγόλης έχει ιδιαίτερη σχέση με τη Νάξο: γεννήθηκε στην Αθήνα από Απεραθίτες γονείς και στράφηκε από μικρός στη μουσική των Κυκλάδων και στον παλαιό τρόπο παιξίματος του βιολιού.

Τι επιχείρησαν να διασώσουν

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του δίσκου.

Ο Ζευγόλης ενδιαφερόταν για την παλαιότερη εκτέλεση των ναξιώτικων σκοπών: πιο χαλαρούς ρυθμούς, διαφορετικές φράσεις στο βιολί και λιγότερο «εκσυγχρονισμένο» ήχο από το εμπορικό νησιώτικο τραγούδι που είχε επικρατήσει στις δεκαετίες του 1960–80. Η σχετική μαρτυρία αναφέρει χαρακτηριστικά το ενδιαφέρον του για την «παλιά ερμηνεία», τη χαλαρότητα του ρυθμού και την ευγένεια της έκφρασης.

Γι’ αυτό ο δίσκος έχει σήμερα λαογραφικό και μουσικολογικό ενδιαφέρον, πέρα από τη δισκογραφική του αξία.

Το «Πονεμένο στήθος μου»

Υπάρχει μάλιστα καταγεγραμμένη η ιστορία μιας από τις ηχογραφήσεις.

Προς το τέλος των ηχογραφήσεων ζητήθηκε από την Κονιτοπούλου να τραγουδήσει κάτι παλιό που θυμόταν χωρίς όργανα. Εκείνη επέλεξε το:

«Το πονεμένο στήθος μου»

LP αναγράφεται ως «Μανές» και είναι το τελευταίο κομμάτι της Β΄ πλευράς.

Η ίδια είχε πει ότι το γνώριζε από παλιά και ήθελε από νέα να το τραγουδήσει, αλλά παλαιότερα είχαν προτιμηθεί πιο εξωστρεφή τραγούδια. Η συγκεκριμένη ηχογράφηση έγινε τελικά για αυτόν τον δίσκο.

Αυτό κάνει το συγκεκριμένο track πολύ ενδιαφέρον ως καταγραφή προφορικής μουσικής μνήμης.

Τα 11 κομμάτια

Από το αυθεντικό οπισθόφυλλο:

Πλευρά Α: Θερμιώτικο Συρτό – Μπάλος Κυκλάδων – Αμοργιανός – Πατινάδα Απειράνθου – Κότσατος Απειράνθου.

Πλευρά Β: Κότσατος Τσαμπούνας Απειράνθου – Όλα τα πάντα – Ανάθεμά τη τη στιγμή – Μαραθόκα για σένανε – Ψαράς – Το πονεμένο στήθος μου (Μανές).

Ιδιαίτερα οι αναφορές στην Απείρανθο κάνουν την έκδοση σημαντική για μια συλλογή σχετική με τη Νάξο.

Οι υπόλοιποι συντελεστές

Από το ίδιο το αντίτυπό μπορούμε να καταγράψουμε:

Παραγωγή: Εταιρία Γενικών Εκδόσεων Α.Ε.
Διεύθυνση παραγωγής: Άγγελος Σφακιανάκης
Μουσική επιμέλεια: Γιάννης Ζευγόλης
Κείμενα – σχόλια: Νίκος Διονυσόπουλος
Ηχοληψία: Σπύρος Χατζηκυριάκος
Ψηφιακή επεξεργασία: Πέτρος Σακαρέλης / Digital
Μακέτα εξωφύλλου: Αργυρώ Σύριγγα
Χάραξη: Νικόλαος Χρυσός, GPI
Studio: Studio V

Η συμμετοχή του Νίκου Διονυσόπουλου είναι επίσης ουσιαστική: πρόκειται για ερευνητή και επιμελητή μουσικών εκδόσεων, ο οποίος έγραψε το εκτενές ιστορικό/μουσικολογικό κείμενο του οπισθοφύλλου και παραχώρησε φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του.