Collection

1939 Ο ΚΟΥΡΟΣ ΤΟΥ ΦΛΕΡΙΟΥ

Ο ΚΟΥΡΟΣ ΤΟΥ ΦΛΕΡΙΟΥ — ΜΕΛΑΝΕΣ ΝΑΞΟΥ, 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1939

Τέσσερις διαδοχικές φωτογραφικές καταγραφές του αρχαϊκού Κούρου του Φλεριού, στις Μέλανες της Νάξου, την Τρίτη 4 Απριλίου 1939.

Οι φωτογραφίες προέρχονται από το ταξιδιωτικό αρχείο “Travels in Sicily and Greece” των John Pendlebury Family Papers, που φυλάσσεται στη British School at Athens, και αποτελούν μέρος του φωτογραφικού οδοιπορικού στη Νάξο την άνοιξη του 1939.

Ο Κούρος του Φλεριού βρίσκεται στην αρχαία λατομική περιοχή των Μελάνων, μία από τις σημαντικότερες περιοχές εξόρυξης μαρμάρου της αρχαϊκής Νάξου. Πρόκειται για μνημειακό, ημιτελές άγαλμα Κούρου, το οποίο παρέμεινε στον χώρο όπου κατασκευαζόταν και δεν μεταφέρθηκε ποτέ στον τελικό προορισμό του.

Οι ημιτελείς Κούροι που σώζονται ακόμη στα αρχαία λατομεία της Νάξου αποτελούν μοναδικές μαρτυρίες της διαδικασίας παραγωγής της μνημειακής γλυπτικής. Οι τεχνίτες επεξεργάζονταν αρχικά το άγαλμα κοντά στο σημείο εξόρυξης του μαρμάρου, αφήνοντας αρκετές λεπτομέρειες για τα επόμενα στάδια της εργασίας και για την τελική διαμόρφωση μετά τη μεταφορά του.

Στην περίπτωση του Κούρου του Φλεριού, το έργο εγκαταλείφθηκε πριν ολοκληρωθεί. Έτσι το άγαλμα παρέμεινε επί αιώνες ξαπλωμένο μέσα στο ίδιο το τοπίο του αρχαίου λατομείου.

Η φωτογραφική σειρά του 1939 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή δεν περιορίζεται σε μία γενική άποψη του μνημείου. Η πρώτη λήψη τοποθετεί ολόκληρο τον Κούρο μέσα στο φυσικό του περιβάλλον και περιλαμβάνει δύο μέλη της ομάδας του ταξιδιού, προσφέροντας ταυτόχρονα μια εντυπωσιακή αίσθηση της κλίμακας του αγάλματος. Οι επόμενες φωτογραφίες καταγράφουν ολόκληρη τη μορφή και στη συνέχεια επιμέρους τμήματά της από πολύ κοντινή απόσταση, επιτρέποντας να διακριθούν η αδρή κατεργασία του μαρμάρου και η ημιτελής κατάσταση του έργου.

Η British School at Athens καταλογογραφεί τις τέσσερις φωτογραφίες ως:

PEN/2/2/4/337 — “Colossus at Phlerio” [Melanes]
PEN/2/2/4/338 — “Colossus at Phlerio” [Melanes], ολόκληρος ο Κούρος
PEN/2/2/4/339 — “Colossus at Phlerio” [Melanes], άνω τμήμα
PEN/2/2/4/340 — “Colossus at Phlerio” [Melanes], κάτω τμήμα

Στην πρώτη φωτογραφία η αρχειακή περιγραφή της British School at Athens αναγνωρίζει τη γυναίκα ως Mercy Money-Coutts, ενώ για τον άνδρα διατηρεί επιφύλαξη, αναφέροντάς τον ως John Pendlebury ή Vincent Desborough. Η λεπτομέρεια αυτή συνδέει άμεσα το αρχαιολογικό μνημείο με τους ανθρώπους του ταξιδιού στη Νάξο το 1939.

Πέρα από την αρχαιολογική τους αξία, οι τέσσερις εικόνες αποτελούν και σημαντικό ιστορικό τεκμήριο: αποτυπώνουν τον Κούρο και το περιβάλλον του στις Μέλανες πριν από περισσότερα από ογδόντα χρόνια, προσφέροντας τη δυνατότητα σύγκρισης της σημερινής εικόνας του χώρου με εκείνη της άνοιξης του 1939.

Ημερομηνία φωτογράφισης:
Τρίτη 4 Απριλίου 1939

Τοποθεσία:
Φλεριό, Μέλανες Νάξου

Αρχειακοί κωδικοί:
PEN/2/2/4/337
PEN/2/2/4/338
PEN/2/2/4/339
PEN/2/2/4/340

Αρχείο:
British School at Athens – Digital Collections
John Pendlebury Family Papers
PEN/2/2/4 – “Travels in Sicily and Greece”

Πηγή φωτογραφιών:
British School at Athens.