Collection

1935 NAXOS RIFF

Η λήψη είναι του Leo Wehrli (1870–1954) και έγινε στη Νάξο το 1935. Ο επίσημος τίτλος της στο Bildarchiv της ETH Zürich είναι «Naxos, Riff mit Tempel», δηλαδή περίπου «Νάξος, ύφαλος/βραχώδης νησίδα με ναό». Ο αριθμός καταλόγου είναι ETH-Bibliothek_Dia_247-08769 και το μόνιμο αναγνωριστικό της λήψης είναι DOI 10.3932/ethz-a-000081233.

Τι ακριβώς βλέπουμε

Η φωτογραφία δείχνει την Παλάτια και την Πορτάρα, φωτογραφημένες από την πλευρά της Χώρας της Νάξου, το αρχείο την έχει ταξινομήσει στην κατηγορία «Views of Palatia from Chora of Naxos».

Στην κορυφή διακρίνεται η Πορτάρα, η μνημειακή μαρμάρινη πύλη του αρχαϊκού ναού του Απόλλωνα. Αυτό που κάνει όμως τη φωτογραφία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ιστορικά είναι το πρώτο και μεσαίο επίπεδο: βλέπουμε την κατάσταση της παλιάς λιμενικής ζώνης και των χαμηλών λιθόκτιστων έργων πριν από τις μεταγενέστερες διαμορφώσεις του λιμανιού. Η εικόνα επομένως δεν είναι μόνο φωτογραφία της Πορτάρας· είναι και τεκμήριο της μορφολογίας του παραλιακού μετώπου της Χώρας το 1935.

Η επιγραφή κάτω από τη φωτογραφία

Διαβάζεται:

«6928 Naxos Riff mit Tempel phot. Dr Leo Wehrli Zürich 1935.»

Σε ελληνική απόδοση:

«6928 – Νάξος – Ύφαλος/βραχώδης νησίδα με ναό – φωτογρ. Δρ Leo Wehrli – Ζυρίχη 1935.»

Το «Riff» εδώ έχει ενδιαφέρον. Ο Wehrli ήταν πρωτίστως γεωλόγος, οπότε η περιγραφή του τοπίου έχει τη ματιά γεωλόγου και όχι αρχαιολόγου. Δεν γράφει «Tempel des Apollo» ή «Portara», αλλά περιγράφει αυτό που βλέπει γεωμορφολογικά: βραχώδη νησίδα/ύφαλο με ναό.

Το ίδιο το πρωτότυπο

Το ETH καταγράφει το αντικείμενο ως γυάλινο διαθετικό (Glasdiapositiv), διαστάσεων 8,5 × 10 εκ. και χρονολογίας 1935. Το ψηφιοποιημένο πρωτότυπο είναι ασπρόμαυρο και έχει σαρωθεί σε 3.653 × 2.777 pixels, 300 dpi.

Ποιος ήταν ο Leo Wehrli

Ο Leo Wehrli ήταν Ελβετός γεωλόγος, εκπαιδευτικός, εξερευνητής και φωτογράφος. Γεννήθηκε στο Aarau στις 25 Φεβρουαρίου 1870 και πέθανε στη Ζυρίχη στις 28 Μαρτίου 1954. Υπήρξε βοηθός του σημαντικού Ελβετού γεωλόγου Albert Heim και πραγματοποίησε ερευνητικές αποστολές, μεταξύ άλλων, στις Άνδεις.

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι άφησε πίσω του μια συλλογή περίπου 15.000 διαφανειών. Μεγάλο τμήμα βρίσκεται σήμερα στο Bildarchiv της ETH-Bibliothek. Πολλές από αυτές μάλιστα είχαν χρωματιστεί στο χέρι από τη σύζυγό του Margaretha (Margrit/Grethi) Wehrli-Frey.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον

Η φωτογραφία αυτη δεν είναι μεμονωμένη λήψη.

Έψαξα τη σειρά του Wehrli στην Ελλάδα και εντόπισα τουλάχιστον τρεις καταγεγραμμένες φωτογραφίες της Νάξου στην ίδια συλλογή: (υπάρχουν και οι 3 στις συλλογές μας, ανατρέξτε στην αναζήτησή τους)

1. Naxos, Stadt Naxia, von Westen — «Νάξος, πόλη της Νάξου από δυτικά», αριθμός Dia 247-08768.
2. Naxos, Riff mit Tempel — η συγκεκριμένη φωτογραφία, Dia 247-08769.
3. Naxos, Anfahrt — «Νάξος, προσέγγιση/άφιξη», Dia 247-08866.

Η τρίτη μάλιστα είναι επίσης χρονολογημένη 1935, είναι γυάλινο διαθετικό 8,5 × 10 εκ. και το αρχείο αναφέρει ρητά ότι χρωματίστηκε από τη Margrit Wehrli-Frey.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι ακριβώς πριν από τις δύο διαδοχικές ναξιώτικες λήψεις 08768–08769, βρίσκονται στο αρχείο φωτογραφίες της Πάρου: «Paros, Nordspitze von Norden» (08767), «Parikia…» (08766, 08765). Αυτό είναι ισχυρή ένδειξη ότι πρόκειται για συνεχόμενη φωτογραφική καταγραφή ταξιδιού στις Κυκλάδες το 1935, πιθανότατα κατά τη θαλάσσια μετάβαση Πάρος → Νάξος.

Και η σειρά του ταξιδιού συνεχίζεται με μεγάλο αριθμό λήψεων από Σαντορίνη, Αθήνα, Πειραιά, Σούνιο, Ελευσίνα κ.ά. Η συλλογή «Leo Wehrli – Greece» αριθμεί 225 φωτογραφικά τεκμήρια συνολικά.