1922 – Η Χώρα της Νάξου μέσα από τον φακό του Αριστοτέλη Ζάχου
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΖΑΧΟΣ (1871–1939)
Ο Αριστοτέλης Ζάχος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ελληνικής αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα και παράλληλα ένας ιδιαίτερα αξιόλογος φωτογραφικός καταγραφέας του ελληνικού χώρου.
Γεννήθηκε στην Καστοριά το 1871 και σπούδασε αρχιτεκτονική στη Γερμανία. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα στράφηκε συστηματικά στη μελέτη της βυζαντινής, μεταβυζαντινής και παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, αναζητώντας μια σύγχρονη αρχιτεκτονική έκφραση που να αντλεί από την ελληνική παράδοση.
Στα ταξίδια και στις αρχιτεκτονικές του έρευνες ο Ζάχος χρησιμοποίησε τη φωτογραφική μηχανή ως εργαλείο παρατήρησης και τεκμηρίωσης. Ο φακός του κατέγραψε πόλεις, οικισμούς, παραδοσιακές κατοικίες, πλατείες, αγορές, εκκλησίες και μνημεία, δημιουργώντας ένα φωτογραφικό αρχείο με ιδιαίτερη ιστορική και αρχιτεκτονική αξία. Σημαντικό μέρος του αρχείου του φυλάσσεται σήμερα στα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη.
Η σημασία των φωτογραφιών του Ζάχου δεν περιορίζεται στην αισθητική τους αξία. Αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες για την εικόνα του ελληνικού δομημένου και φυσικού τοπίου στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, πριν από τις μεγάλες μεταβολές που επέφερε η μεταπολεμική ανάπτυξη.
Η φωτογραφία της Χώρας Νάξου που παρουσιάζεται εδώ χρονολογείται στο 1922 και αποδίδεται στον Αριστοτέλη Ζάχο. Απεικονίζει τη Χώρα από τη θάλασσα, με τον παραθαλάσσιο οικισμό να αναπτύσσεται αμφιθεατρικά και το Κάστρο να δεσπόζει στο ανώτερο τμήμα του. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον τεκμήριο της εικόνας της πρωτεύουσας της Νάξου στις αρχές της δεκαετίας του 1920, σε μια περίοδο κατά την οποία η σημερινή μορφή του παραλιακού μετώπου δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί.
Η λήψη αποκτά πρόσθετη σημασία μέσα στο ευρύτερο φωτογραφικό έργο του Ζάχου: η φωτογραφία δεν λειτουργεί απλώς ως αναμνηστική εικόνα ενός ταξιδιού, αλλά εντάσσεται στον τρόπο με τον οποίο ο αρχιτέκτονας παρατηρούσε και κατέγραφε τη σχέση οικισμού, αρχιτεκτονικής και τοπίου.
Φωτογράφος: Αριστοτέλης Ζάχος (1871–1939)
Θέμα: Χώρα Νάξου – άποψη από τη θάλασσα
Χρονολογία: 1922
Τεχνική: Ασπρόμαυρη φωτογραφία