Collection

1907 Η Χώρα μέσα από τον φακό του Alan John Bayard Wace

ΝΑΞΟΣ 1907 — Η ΧΩΡΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΑΚΟ ΤΟΥ ALAN JOHN BAYARD WACE

Οι τέσσερις αυτές σπάνιες φωτογραφίες της Χώρας Νάξου τραβήχτηκαν το 1907 από τον Βρετανό αρχαιολόγο και ερευνητή Alan John Bayard Wace (1879–1957) και σήμερα τα πρωτότυπα αρνητικά τους φυλάσσονται στη φωτογραφική συλλογή της British School at Athens (BSA–SPHS Image Collection).

Ο Wace δεν ήταν επαγγελματίας φωτογράφος. Υπήρξε μία από τις σημαντικές προσωπικότητες της βρετανικής αρχαιολογίας του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, με ιδιαίτερη συμβολή στη μελέτη του μυκηναϊκού πολιτισμού. Διετέλεσε Διευθυντής της British School at Athens από το 1914 έως το 1923 και αργότερα Laurence Professor of Classical Archaeology στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για την πολυετή αρχαιολογική έρευνα και τις ανασκαφές του στις Μυκήνες.

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΝΑΞΟ

Οι φωτογραφίες εντάσσονται στο ερευνητικό ταξίδι «Dodecanese & Cyclades 1906–1907». Το 1907 ο Wace ταξίδεψε στις Κυκλάδες μαζί με τον επίσης Βρετανό αρχαιολόγο Richard MacGillivray Dawkins (1871–1955).

Ένας από τους βασικούς σκοπούς της αποστολής ήταν η καταγραφή και μελέτη της παραδοσιακής υφαντικής και των κεντημάτων των ελληνικών νησιών. Η φωτογραφική μηχανή χρησιμοποιήθηκε παράλληλα ως μέσο επιστημονικής και αρχιτεκτονικής τεκμηρίωσης. Η British School at Athens συνδέει τις συγκεκριμένες λήψεις με το ταξίδι των Wace και Dawkins στις Κυκλάδες το 1907.

Από την παραμονή του Wace στη Νάξο σώζονται στη συλλογή της British School at Athens τέσσερα διαδοχικά πρωτότυπα αρνητικά:

1. «Naxos (town): Kastro from the S.» — ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΑΠΟ ΝΟΤΙΑ

Η εντυπωσιακή γενική άποψη της Χώρας παρουσιάζει το Κάστρο και τον οικισμό όπως διαμορφώνονταν στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ στο πρώτο επίπεδο διακρίνεται η τότε σχεδόν αδόμητη παραλιακή ζώνη.

Η συγκεκριμένη λήψη είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία της Χώρας, καθώς αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο της μορφής του παραλιακού μετώπου και της δόμησης του Κάστρου περισσότερο από έναν αιώνα πριν.

Αριθμός αρχείου: BSA SPHS/1/1007.2824
Χρονολογία: 1907
Δημιουργός: A.J.B. Wace
Πρωτότυπο: φωτογραφικό αρνητικό, περίπου 16,5 × 12 εκ.
Αρχείο: British School at Athens – SPHS Image Collection.

2. «Naxos (town): Tower and gate on N.» — ΠΥΡΓΟΣ ΚΑΙ ΠΥΛΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΠΛΕΥΡΑ

Η δεύτερη φωτογραφία επικεντρώνεται στην οχυρωματική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του Κάστρου, καταγράφοντας πύργο και πύλη στη βόρεια πλευρά του.

Αριθμός αρχείου: BSA SPHS/1/1008.2825
Χρονολογία: 1907
Δημιουργός: A.J.B. Wace
Πρωτότυπο: φωτογραφικό αρνητικό, περίπου 16,5 × 12,5 εκ.
Αρχείο: British School at Athens – SPHS Image Collection.

3. «Naxos (town): Door of Roman Catholic French cathedral» — ΘΥΡΑ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ

Η τρίτη λήψη εγκαταλείπει την πανοραμική απεικόνιση και στρέφεται στην αρχιτεκτονική λεπτομέρεια. Ο Wace φωτογραφίζει τη θύρα της Ρωμαιοκαθολικής Μητρόπολης στο Κάστρο της Νάξου.

Η φωτογραφία έχει ιδιαίτερο τεκμηριωτικό ενδιαφέρον, καθώς αντίτυπό της βρίσκεται και στο Byzantine Research Fund, όπου σώζεται με χειρόγραφη απόδοση στον A.J.B. Wace. Η British School at Athens συνδέει το αντίτυπο αυτό με το πρωτότυπο αρνητικό του 1907.

Αριθμός αρχείου: BSA SPHS/1/1009.2826
Χρονολογία: 1907
Δημιουργός: A.J.B. Wace
Αρχείο: British School at Athens – SPHS Image Collection.

4. «Naxos (town): House door» — ΘΥΡΑ ΟΙΚΙΑΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ

Η τέταρτη φωτογραφία αποτελεί ακόμη μία καταγραφή αρχιτεκτονικής λεπτομέρειας της παλιάς Χώρας. Απεικονίζει θύρα οικίας, προσφέροντας ένα πολύτιμο τεκμήριο για τη μορφή της ναξιακής αστικής αρχιτεκτονικής στις αρχές του 20ού αιώνα.

Αριθμός αρχείου: BSA SPHS/1/1010.2827
Χρονολογία: 1907
Δημιουργός: A.J.B. Wace
Πρωτότυπο: φωτογραφικό αρνητικό, περίπου 16 × 12,5 εκ.
Αρχείο: British School at Athens – SPHS Image Collection.

ΕΝΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΟ ΤΗΣ ΝΑΞΟΥ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι τέσσερις ναξιακές λήψεις έχουν διαδοχικούς αριθμούς αρνητικών, 2824–2827. Ακριβώς πριν από αυτές, οι αριθμοί 2820–2823 αντιστοιχούν σε φωτογραφίες από την Αντίπαρο. Η σειρά αυτή διατηρεί ουσιαστικά ένα τμήμα της πορείας του Wace και της ερευνητικής αποστολής του μέσα στις Κυκλάδες.

Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, οι τέσσερις εικόνες έχουν αξία που ξεπερνά τον αρχικό ερευνητικό σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν. Αποτελούν ιστορικά τεκμήρια της Χώρας Νάξου του 1907: της αρχιτεκτονικής του Κάστρου, των οχυρώσεών του, των κατοικιών και της μορφής του οικισμού πριν από τις μεγάλες πολεοδομικές μεταβολές του 20ού αιώνα.

Φωτογράφος / δημιουργός: Alan John Bayard Wace (1879–1957)
Τόπος: Χώρα Νάξου
Χρονολογία: 1907
Συλλογή: British School at Athens – BSA/SPHS Image Collection
Αριθμοί τεκμηρίων: BSA SPHS/1/1007.2824 – BSA SPHS/1/1010.2827

Πηγή τεκμηρίωσης:
British School at Athens – Digital Collections
https://digital.bsa.ac.uk/