Collection

1750 NIXIA

NIXIA — Η Νάξος του Jean-Baptiste d’Anville

Ο ιδιαίτερα λεπτομερής αυτός χειρόγραφος χάρτης της Νάξου αποτελεί έργο του μεγάλου Γάλλου γεωγράφου και χαρτογράφου Jean-Baptiste Bourguignon d’Anville (1697–1782) και βασίζεται σε παλαιότερη απεικόνιση του νησιού από τον André Thevet (1516–1590).

Το πρωτότυπο του Thevet περιλαμβάνεται στο μνημειώδες χειρόγραφο Le Grand Insulaire et Pilotage, έργο που συντάχθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα και παρέμεινε ανέκδοτο. Στην επίσημη καταγραφή της Bibliothèque nationale de France ο χάρτης της Νάξου φέρει τον τίτλο “Nixia [Naxos]”, βρίσκεται στο folio 138 bis και έχει αριθμό Pastoureau 224.

Κατά τον 18ο αιώνα ο d’Anville μελέτησε και αντέγραψε την παλαιότερη αυτή χαρτογραφική παράσταση, δημιουργώντας την έγχρωμη χειρόγραφη εκδοχή που παρουσιάζεται εδώ. Η Bibliothèque nationale de France καταγράφει το συγκεκριμένο αντίγραφο με την ένδειξη Ge DD 2987, no 6264, διαστάσεων περίπου 15,1 × 18,3 εκ.

Ο χάρτης παρουσιάζει τη Νάξο ως NIXIA και περιλαμβάνει έναν εντυπωσιακό πλούτο τοπωνυμίων και γεωγραφικών ή αρχαιολογικών αναφορών. Διακρίνονται μεταξύ άλλων τα Apollonos, Melatio, Aparato, Vuruvriti, Pergola, Stellida, καθώς και η Vallée d’Armire, το Bois de Cyprès, οι Vignobles, η Fontaine d’Ariane, το Temple d’Apollon ruiné και ο Rocher de Thésée.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Fontaine d’Ariane, η οποία ήδη σημειώνεται στην πρωτότυπη παράσταση του Thevet· η επίσημη περιγραφή της BnF αναφέρει χαρακτηριστικά ότι στο κάτω μέρος του χάρτη υπάρχει σχέδιο της «Fontaine d’Ariane».

Η παράσταση δεν αποτελεί επομένως απλώς έναν χάρτη της Νάξου. Αποτυπώνει έναν συνδυασμό γεωγραφικής γνώσης, τοπικών παραδόσεων, αρχαιολογικών καταλοίπων και μυθολογικών συσχετισμών που είχαν συνδεθεί με το νησί στη δυτικοευρωπαϊκή γεωγραφική γραμματεία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σχέση μεταξύ των δύο χαρτών. Η BnF καταγράφει συγκεκριμένη διαφοροποίηση στην ονομασία της κοιλάδας: ο d’Anville γράφει “Vallée d’Armire”, ενώ στο πρωτότυπο του Thevet απαντά “Vallée d’Armille”. Η λεπτομέρεια αυτή επιβεβαιώνει τη στενή εξάρτηση του χάρτη του d’Anville από το χειρόγραφο του 16ου αιώνα.

Ο χάρτης αποτελεί έτσι ένα σπάνιο τεκμήριο της μετάδοσης της χαρτογραφικής εικόνας της Νάξου από τον 16ο στον 18ο αιώνα: από τον André Thevet στον Jean-Baptiste d’Anville, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της επιστημονικής χαρτογραφίας του Διαφωτισμού.