Collection

1505 ΒΑΚΧΟΣ Κ ΑΡΙΑΔΝΗ

1505 — ΟΙ ΓΑΜΟΙ ΤΟΥ ΒΑΚΧΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΡΙΑΔΝΗΣ

Giovanni Battista Cima da Conegliano (περ. 1459/60–1517/18)
Le nozze di Bacco e Arianna / The Marriage of Bacchus and Ariadne
Περ. 1505
Τέμπερα σε ξύλο
28,1 × 69,5 εκ.
Museo Poldi Pezzoli, Μιλάνο

Η απόδοση και η χρονολόγηση γύρω στο 1505 επιβεβαιώνονται από τις καταγραφές του έργου. Πρόκειται για έργο του σημαντικού Βενετού ζωγράφου Cima da Conegliano, ενός από τους κυριότερους εκπροσώπους της βενετικής Αναγέννησης.

Η μακρόστενη ζωγραφική σύνθεση του Giovanni Battista Cima da Conegliano παρουσιάζει ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια του μύθου της Αριάδνης: τη συνάντησή της με τον Βάκχο (Διόνυσο) μετά την εγκατάλειψή της από τον Θησέα στη Νάξο και τη μυθική ένωσή τους.

Στο κέντρο της παράστασης η Αριάδνη βρίσκεται πάνω στο περίτεχνο άρμα, ενώ ο Βάκχος στέκεται δίπλα της. Την πομπή πλαισιώνουν μορφές του διονυσιακού θιάσου, στεφανωμένες με φύλλα και κλήματα, δημιουργώντας την αίσθηση μιας θριαμβευτικής γαμήλιας πομπής. Η σκηνή εκτυλίσσεται μέσα σε ένα ανοιχτό, γαλήνιο τοπίο, χαρακτηριστικό της ζωγραφικής του Cima.

Η εικόνα αποτυπώνει ουσιαστικά το δεύτερο κεφάλαιο του μύθου της Αριάδνης στη Νάξο. Μετά την εγκατάλειψη και τον θρήνο —θέματα που κυριαρχούν στις γαλλικές μικρογραφίες των Heroides των ίδιων περίπου χρόνων— ακολουθεί η άφιξη του θεού, η σωτηρία της Αριάδνης και η ένωσή της με τον Διόνυσο. Έτσι, η Νάξος μετατρέπεται από τόπο εγκατάλειψης σε τόπο θεϊκής ένωσης και αποθέωσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρονολόγηση του έργου γύρω στο 1505. Δημιουργείται έτσι μια εντυπωσιακή χρονική συνύπαρξη με τις γαλλικές εικονογραφήσεις της Αριάδνης στη Νάξο που παρουσιάζονται στις συλλογές της Κιβωτού: στις αρχές του 16ου αιώνα ο ίδιος ναξιακός μύθος εικονογραφείται σχεδόν ταυτόχρονα τόσο στη γαλλική αυλική μικρογραφία όσο και στη ζωγραφική της βενετικής Αναγέννησης.

Κάτι ακόμη πολύ ενδιαφέρον

Το έργο φαίνεται ότι αποτελούσε αρχικά διακοσμητικό τμήμα επίπλου, πιθανότατα μέτωπο cassone (γαμήλιας κασέλας) ή τμήμα κλίνης. Η εξαιρετικά επιμήκης μορφή του —μόλις 28,1 εκ. ύψος έναντι 69,5 εκ. μήκους— συνδέεται με αυτή τη λειτουργία.

Και υπάρχει ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο: η αρχική σύνθεση διασπάστηκε και τμήματά της βρίσκονται σήμερα σε διαφορετικές συλλογές. Σώζονται συγγενή αποσπασματικά φύλλα με Βακχικές μορφές, μεταξύ άλλων στο Philadelphia Museum of Art, τα οποία έχουν συσχετιστεί με το ίδιο αρχικό διακοσμητικό σύνολο.