Collection

1586 STRONGILE / PEOGOLA — THE PORTARA OF NAXOS

c. 1586 — STRONGILE / PEOGOLA

André Thevet – Η Πορτάρα της Νάξου μέσα από τα μάτια ενός κοσμογράφου του 16ου αιώνα

Μία από τις πλέον παράξενες και συναρπαστικές πρώιμες απεικονίσεις της Νάξου περιλαμβάνεται στο μνημειώδες Le Grand Insulaire et Pilotage του Γάλλου βασιλικού κοσμογράφου André Thevet (1516–1592), έργο που παρέμεινε ανέκδοτο κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Η χαλκογραφία φέρει τον τίτλο:

Escueil ou Isle de Strongile a présent Peogola

και απεικονίζει όχι ολόκληρη τη Νάξο, αλλά τη βραχονησίδα και την αρχαιολογική θέση Παλάτια, στην είσοδο του λιμανιού της Χώρας, όπου βρίσκεται σήμερα η περίφημη Πορτάρα.

Ο Thevet παρουσιάζει τον τόπο με εντυπωσιακή ελευθερία. Ένα απόκρημνο βραχώδες τοπίο καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της σύνθεσης, ενώ μία μνημειακή κλίμακα διασχίζει μια φυσική αψίδα και οδηγεί προς έναν αρχαίο ναό στην κορυφή. Δίπλα του ο χαρτογράφος σημειώνει χαρακτηριστικά:

«Temple de Bacchus» — Ναός του Βάκχου.

Η ταύτιση αυτή δεν ανταποκρίνεται στη σημερινή αρχαιολογική ερμηνεία του μνημείου της Παλάτιας, το οποίο συνδέεται με τον Απόλλωνα. Αποτελεί όμως εξαιρετική μαρτυρία για τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι λόγιοι της Αναγέννησης επιχειρούσαν να ερμηνεύσουν τα αρχαία κατάλοιπα της Νάξου μέσα από τις κλασικές πηγές και τη στενή μυθολογική σχέση του νησιού με τον Διόνυσο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χρήση του ονόματος Strongile — Στρογγύλη. Η Στρογγύλη αναφέρεται πράγματι από αρχαίους συγγραφείς, μεταξύ των οποίων ο Διόδωρος ο Σικελιώτης και ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, ως ένα από τα αρχαιότερα ονόματα της ίδιας της Νάξου. Στην παράσταση του Thevet, όμως, το αρχαίο αυτό όνομα φαίνεται να μεταφέρεται ειδικά στη βραχονησίδα της Παλάτιας.

Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται αποφασιστικά από το ίδιο το Grand Insulaire: αρκετά φύλλα αργότερα ο Thevet περιλαμβάνει ξεχωριστό χάρτη ολόκληρης της Νάξου με τον τίτλο “Nixia”. Επομένως η Strongile/Peogola δεν αποτελεί εναλλακτική απεικόνιση ολόκληρου του νησιού, αλλά ιδιαίτερη τοπογραφική παράσταση ενός συγκεκριμένου τόπου της Νάξου.

Η χαλκογραφία αποτελεί έτσι ένα σπάνιο τεκμήριο της ευρωπαϊκής πρόσληψης της Πορτάρας και της αρχαίας Νάξου κατά τον ύστερο 16ο αιώνα: έναν συνδυασμό γεωγραφικής παρατήρησης, αρχαίας γραμματείας, μυθολογίας και φαντασίας, χαρακτηριστικό της αναγεννησιακής χαρτογραφίας.

Δημιουργός: André Thevet (1516–1592)
Έργο: Le Grand Insulaire et Pilotage
Χρονολόγηση: περ. 1586
Τίτλος πλάκας: Escueil ou Isle de Strongile a présent Peogola
Θέση στο χειρόγραφο: folio 102 bis
Τεχνική: Taille-douce / χαλκογραφία
Διαστάσεις πλάκας: 14,8 × 18,2 εκ.
Πρωτότυπο χειρόγραφο: Bibliothèque nationale de France, Département des Manuscrits, Français 15453.