Collection

1498 ARIANE ABANDONNEE PAR THESEE

ΑΡΙΑΔΝΗ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΗΣΕΑ | περ. 1498–1502

Héroïdes του Οβιδίου — Εργαστήριο του Jean Pichore

Η εξαιρετικής ποιότητας μικρογραφία προέρχεται από εικονογραφημένο χειρόγραφο των Ηρωίδων (Héroïdes) του Οβιδίου, στη γαλλική μετάφραση του Octovien de Saint-Gelais. Φυλάσσεται σήμερα στη Bibliothèque nationale de France με αριθμό Français 874 και η παράσταση της Αριάδνης βρίσκεται στο φύλλο 182. Η σχετική επιστημονική καταγραφή αποδίδει την εικονογράφηση στον κύκλο του Jean Pichore, ενός από τα σημαντικότερα παρισινά εργαστήρια μικρογραφίας της εποχής.

Η σκηνή εικονογραφεί τη δέκατη επιστολή των Ηρωίδων, στην οποία ο Οβίδιος δίνει φωνή στην εγκαταλειμμένη Αριάδνη. Η ηρωίδα παρουσιάζεται στη Νάξο, στην άκρη μιας απόκρημνης ακτής, να προσπαθεί να καλέσει πίσω τον Θησέα. Κρατά ψηλά ένα λευκό ύφασμα, ενώ το πλοίο του βρίσκεται ήδη στη θάλασσα. Η εικονογραφική πηγή καταγράφει χαρακτηριστικά τη σκηνή ως «Ariane tente de rappeler Thésée» — «Η Αριάδνη προσπαθεί να ανακαλέσει τον Θησέα».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο ο καλλιτέχνης μεταφέρει τον αρχαίο μύθο στον κόσμο της δικής του εποχής. Η Αριάδνη δεν εμφανίζεται ως αρχαιοελληνική μορφή αλλά ως αριστοκράτισσα των τελευταίων χρόνων του 15ου ή των αρχών του 16ου αιώνα, με πολυτελές ένδυμα και περίτεχνα κοσμήματα. Αντίστοιχα, το πλοίο του Θησέα αποδίδεται ως σύγχρονο ιστιοφόρο της εποχής του δημιουργού.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το φανταστικό τοπίο της Νάξου. Βραχώδεις ακτές, πλούσια βλάστηση και εξωτικά ή μυθικά ζώα δημιουργούν έναν τόπο που δεν επιχειρεί να αποδώσει τη γεωγραφική πραγματικότητα του νησιού. Πρόκειται για την αναγεννησιακή φαντασιακή Νάξο: έναν μακρινό τόπο της κλασικής αρχαιότητας, γνωστό στον Ευρωπαίο αναγνώστη πρωτίστως μέσα από τον μύθο της Αριάδνης και του Θησέα.

Η μικρογραφία αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις συλλογές της Κιβωτού, καθώς μπορεί να παρουσιαστεί παράλληλα με την άλλη παράσταση της Αριάδνης στο BnF Français 873, fol. 62v. Τα δύο χειρόγραφα αποδίδουν το ίδιο οβιδιακό επεισόδιο με διαφορετική εικαστική σύλληψη και αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια για την παρουσία της Νάξου στην ευρωπαϊκή εικονογραφία γύρω στο 1500.

Στοιχεία καταχώρισης

Τίτλος: Ariane abandonnée par Thésée / Ariane tente de rappeler Thésée
Έργο: Οβίδιος, Héroïdes — Επιστολή Χ, Αριάδνη προς Θησέα
Μετάφραση: Octovien de Saint-Gelais
Εικονογράφηση: Jean Pichore / εργαστήριο Jean Pichore
Χρονολόγηση: περ. 1498–1502
Τόπος παραγωγής: Παρίσι
Χειρόγραφο: Français 874
Φύλλο: 182
Είδος: Εικονογραφημένο χειρόγραφο – μικρογραφία
Φύλαξη: Bibliothèque nationale de France, Département des Manuscrits.