Collection

1572 NICSIA

1572 — NICSIA

Η Νάξος των Tommaso Porcacchi και Girolamo Porro

Μία από τις σημαντικότερες αναγεννησιακές χαρτογραφικές απεικονίσεις της Νάξου.

Ο χάρτης «Nicsia» δημοσιεύθηκε στη Βενετία το 1572, στην πρώτη έκδοση του περίφημου L’isole più famose del mondo του Ιταλού λόγιου και γεωγράφου Tommaso Porcacchi, με τις χαλκογραφίες του Παδούανου χαράκτη Girolamo Porro.

Το έργο ανήκει στη μεγάλη αναγεννησιακή παράδοση των isolarii, των «βιβλίων των νησιών». Τα έργα αυτά συνδύαζαν χάρτες με γεωγραφικές, ιστορικές, μυθολογικές και εθνογραφικές πληροφορίες. Ο Porcacchi συνέχισε την παράδοση των Buondelmonti και Bordone, αλλά την εξέλιξε σημαντικά, συνοδεύοντας κάθε χάρτη με εκτεταμένη περιγραφή της ιστορίας και της φυσικής και ανθρώπινης γεωγραφίας του τόπου.

Η έκδοση του 1572 αποτελεί σταθμό στην ιστορία των isolarii, καθώς ήταν η πρώτη που χρησιμοποίησε χαλκογραφημένους χάρτες. Η νέα τεχνική έδωσε στον Girolamo Porro τη δυνατότητα να αποδώσει πολύ περισσότερες λεπτομέρειες από τις ξυλογραφίες των προηγούμενων δεκαετιών.

Η Νάξος το 1572

Ο Porcacchi παρουσιάζει το νησί με το δυτικό όνομα Nicsia, ενώ στο πάνω μέρος του χάρτη αναγράφεται «MAR DELLE CICLADE».

Σε αντίθεση με τον πολύ σχηματικό χάρτη του Bordone του 16ου αιώνα, εδώ η Νάξος αποκτά σαφώς πλουσιότερη εσωτερική γεωγραφία. Σημειώνονται βουνά, οικισμοί, εκκλησίες, δάση, ακρωτήρια, μικρότερα γειτονικά νησιά και αρκετά τοπωνύμια. Στη δυτική ακτή αποδίδεται η κύρια πόλη και το λιμάνι ως «Porto di Nicsia».

Η εικόνα δεν πρέπει βέβαια να διαβαστεί ως σύγχρονος τοπογραφικός χάρτης. Αποτελεί μια αναγεννησιακή chorographia: προσπάθεια να αποδοθούν μαζί η μορφή του νησιού, οι σημαντικότεροι τόποι του και η ιστορική του ταυτότητα.

Τι γράφει ο Porcacchi για τη Νάξο

Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο του συγκεκριμένου φύλλου είναι ότι ο χάρτης συνοδεύεται από κείμενο αποκλειστικά για τη Νάξο.

Ο Porcacchi αρχίζει χαρακτηρίζοντας τη Nicsia ως μία από τις καλύτερες νήσους των Κυκλάδων και αναφέρει τα αρχαία ονόματα που της αποδίδονταν. Συνδέει επίσης το νησί με τον Διόνυσο/Bacco, αναφερόμενος στην περίφημη παράδοση της γονιμότητας και των αμπελιών της Νάξου.

Στο κείμενο εμφανίζεται ακόμη η Αριάδνη, καθώς ο συγγραφέας ανακαλεί τον αρχαίο μύθο της εγκατάλειψής της στη Νάξο από τον Θησέα και τη σύνδεσή της με τον Διόνυσο.

Έτσι, η Νάξος παρουσιάζεται στον Ευρωπαίο αναγνώστη του 1572 όχι μόνο ως γεωγραφικός τόπος αλλά ως ένα νησί όπου γεωγραφία, αρχαιότητα, μυθολογία και σύγχρονη πραγματικότητα συνυπάρχουν — χαρακτηριστικό γνώρισμα της αναγεννησιακής αντίληψης των ελληνικών νησιών. Η ίδια αυτή μίξη πραγματικής γεωγραφίας, ιστορίας και μυθολογίας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του έργου του Porcacchi.

Ένα σημαντικό τεκμήριο της χαρτογραφίας της Νάξου

Το Nicsia του 1572 έχει ιδιαίτερη αξία επειδή βρίσκεται σε μια μεταβατική στιγμή της ευρωπαϊκής χαρτογραφίας: ανάμεσα στα παλαιότερα σχηματικά isolarii και στους λεπτομερέστερους έντυπους χάρτες των επόμενων αιώνων.

Η πρώτη έκδοση του L’isole più famose del mondo γνώρισε μεγάλη επιτυχία και ακολούθησαν πολλές επανεκδόσεις. Ήδη το 1576 κυκλοφόρησε σημαντικά επαυξημένη δεύτερη έκδοση, ενώ το έργο συνέχισε να επανεκδίδεται έως τον 17ο αιώνα.

Tommaso Porcacchi, L’isole più famose del mondo, Venice, 1572.
Χάρτης: Nicsia
Χαράκτης: Girolamo Porro (1520–1604)
Τεχνική: Χαλκογραφία
Πρώτη έκδοση: Βενετία, 1572
Εκδότες: Simon Galignani & Girolamo Porro