Collection

2021 Aegean Legacies

Aegean Legacies: Greek Island Embroideries from the Ashmolean Museum
Francesca Leoni
Hali Publications, London, 2021

Το Aegean Legacies: Greek Island Embroideries from the Ashmolean Museum της Francesca Leoni αποτελεί μια σημαντική σύγχρονη μελέτη της ελληνικής νησιωτικής κεντητικής, βασισμένη στις συλλογές του Ashmolean Museum του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Η έκδοση παρουσιάζει μια σειρά από ελάχιστα γνωστά ελληνικά κεντήματα της συλλογής του μουσείου, πολλά από τα οποία φωτογραφήθηκαν εκ νέου και δημοσιεύθηκαν για πρώτη φορά. Περιλαμβάνονται τμήματα από μαξιλαροθήκες, καλύμματα και διακοσμητικά κρεβατιών, κουρτίνες και άλλα υφάσματα εσωτερικού χώρου, καθώς και ενδύματα.

Τα έργα προέρχονται κυρίως από τον 18ο και τον 19ο αιώνα και αναδεικνύουν τον εξαιρετικό πλούτο και την ποικιλία της ελληνικής νησιωτικής κεντητικής. Έντονα χρώματα, γεωμετρικά και φυτικά σχέδια, πουλιά, ζώα και ανθρώπινες μορφές συνδυάζονται σε σύνθετες διακοσμητικές συνθέσεις, οι οποίες αντανακλούν τόσο τις ιδιαίτερες τοπικές παραδόσεις όσο και τις ευρύτερες πολιτισμικές επαφές του Αιγαίου.

Ιδιαίτερη σημασία για τη Νάξο

Η Νάξος κατέχει ξεχωριστή θέση στο υλικό που παρουσιάζεται στην έκδοση και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ιδιαίτερης κεντητικής παράδοσης των Κυκλάδων.

Μεταξύ των έργων της συλλογής του Ashmolean που συνδέονται με τη Νάξο περιλαμβάνεται τμήμα καλύμματος κρεβατιού (bedspread), το οποίο αποδίδεται στη Νάξο και χρονολογείται στον 18ο αιώνα. Είναι κατασκευασμένο με μεταξωτό κέντημα επάνω σε λινό ύφασμα, έναν συνδυασμό υλικών χαρακτηριστικό σημαντικών αιγαιοπελαγίτικων κεντημάτων της περιόδου.

Στη συλλογή συναντώνται επίσης τμήματα κεντημένων υφασμάτων των οποίων η προέλευση αποδίδεται πιθανώς στη Νάξο των Κυκλάδων, γεγονός που φανερώνει παράλληλα ένα από τα βασικά ζητήματα της μελέτης των παλαιών ελληνικών κεντημάτων: πολλά αντικείμενα έφθασαν στις ευρωπαϊκές συλλογές χωρίς πλήρη στοιχεία προέλευσης και η ακριβής απόδοσή τους σε συγκεκριμένο νησί αποτελεί αντικείμενο συγκριτικής έρευνας.

Τα ναξιακά παραδείγματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατανόηση της κυκλαδίτικης κεντητικής κατά τον 18ο αιώνα. Η χρήση μεταξωτών νημάτων επάνω σε λινό, η πυκνή διακόσμηση και η οργάνωση των μοτίβων αποκαλύπτουν ένα ιδιαίτερα ανεπτυγμένο τοπικό εργαστηριακό και καλλιτεχνικό περιβάλλον.

Παράλληλα, η περίπτωση της Νάξου είναι χαρακτηριστική των πολλαπλών πολιτισμικών επιρροών που διαμόρφωσαν τις τέχνες των Κυκλάδων. Η μακρά ιστορική επαφή των νησιών με τη βενετική και την οθωμανική Ανατολική Μεσόγειο συνέβαλε στη δημιουργία ενός σύνθετου διακοσμητικού λεξιλογίου, στο οποίο τοπικά στοιχεία συνυπάρχουν με ευρύτερα μεσογειακά πρότυπα.

Τα κεντήματα αυτά δεν αποτελούσαν απλώς διακοσμητικά αντικείμενα. Ήταν στενά συνδεδεμένα με τον γάμο, την προίκα και τον οικιακό εξοπλισμό και αποτελούσαν συγχρόνως ένδειξη κοινωνικής θέσης, δεξιοτεχνίας και ταυτότητας των γυναικών που τα δημιουργούσαν και τα διατηρούσαν.

Η έκδοση δίνει ιδιαίτερη έμφαση ακριβώς σε αυτές τις γυναίκες και αντιμετωπίζει τα κεντήματα όχι μόνο ως έργα λαϊκής ή διακοσμητικής τέχνης αλλά και ως πολύτιμες μαρτυρίες της κοινωνικής και καθημερινής ζωής των νησιωτικών κοινοτήτων.

Το βιβλίο συνδέθηκε με την έκθεση «Mediterranean Threads: 18th- and 19th-Century Greek Embroideries» του Ashmolean Museum και αποτελεί σημαντικό σύγχρονο έργο αναφοράς για τη μελέτη των ελληνικών νησιωτικών κεντημάτων και, ειδικότερα, για την τεκμηρίωση έργων που συνδέονται με τη Νάξο και τις Κυκλάδες.

Βιβλιογραφικά στοιχεία:
Francesca Leoni, Aegean Legacies: Greek Island Embroideries from the Ashmolean Museum, Hali Publications Ltd, London, 2021.

ISBN: 978-1-898113-97-3
160 σελίδες
90 έγχρωμες εικόνες
Γλώσσα: Αγγλικά