2009 Βυζαντινό Πάρκο Τραγαίας Νάξου

Το Βυζαντινό Πάρκο της Τραγαίας

Στην καρδιά της Νάξου, μέσα στο εύφορο λεκανοπέδιο της Τραγαίας, διατηρείται ένα από τα σημαντικότερα σύνολα βυζαντινών μνημείων των Κυκλάδων. Περίπου 30 σημαντικοί βυζαντινοί ναοί, διάσπαρτοι ανάμεσα σε ελαιώνες και στους παλιούς οικισμούς της περιοχής, διασώζουν αρχιτεκτονική και τοιχογραφίες που καλύπτουν μια εξαιρετικά μεγάλη χρονική περίοδο, από τον 6ο έως τον 15ο αιώνα.

Ξεχωριστή θέση κατέχει η Παναγία Δροσιανή, ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία του Αιγαίου, με σπάνιες πρώιμες τοιχογραφίες και διαδοχικά στρώματα ζωγραφικής. Στο Χαλκί βρίσκεται η Παναγία Πρωτόθρονος, ένας ναός με ιστορία που ανάγεται στους πρώτους βυζαντινούς αιώνες και με διαδοχικές φάσεις τοιχογράφησης, ενώ λίγο έξω από τον οικισμό δεσπόζει ο Άγιος Γεώργιος ο Διασορίτης, περίφημος σταυροειδής ναός με τρούλο και σημαντικές τοιχογραφίες του 11ου αιώνα.

Μαζί με την Παναγία Δαμιώτισσα, τους Αγίους Αποστόλους στο Μετόχι και δεκάδες μικρότερα ξωκλήσια, τα μνημεία αυτά δημιουργούν ένα μοναδικό ιστορικό και θρησκευτικό τοπίο. Η ασυνήθιστη πυκνότητα και η καλλιτεχνική τους αξία έχουν δώσει στην Τραγαία τον χαρακτηρισμό «νησιωτικός Βυζαντινός Μυστράς» — ένα ζωντανό υπαίθριο αρχείο περισσότερων από χιλίων χρόνων ιστορίας της Νάξου.

Γιώργος Ανωμερίτης, Βυζαντινό Πάρκο Τραγαίας Νάξου – Ένας νησιωτικός θρησκευτικός «Μυστράς» στην Κεντρική Νάξο, Εκδόσεις Μίλητος, Αθήνα 2009, ISBN 978-960-464-059-1.