Collection

1586 1586 — NIXIA / NAXOS — ANDRÉ THEVET

ANDRÉ THEVET — NIXIA / ÎLE DE NAXOS

περ. 1586

Δημιουργός: André Thevet (1516–1590)
Τίτλος: Nixia / Île de Naxos
Χρονολογία πρωτοτύπου: περ. 1586
Πρωτότυπη πηγή: Le Grand Insulaire et Pilotage
Τεχνική πρωτοτύπου: σχέδιο σε χειρόγραφο
Αναπαραγωγή: Émile Legrand, 1897
Έργο στο οποίο αναπαράγεται: Description des îles de l’Archipel par Christophe Buondelmonti
Τόπος έκδοσης: Paris, Ernest Leroux, 1897
Ενότητα: 37. Naxos
Σελίδα έκδοσης Legrand: 211
Ένδειξη επάνω στην αναπαραγόμενη εικόνα: Page 241
Πρωτότυπο Thevet: Bibliothèque nationale de France, Le Grand Insulaire et Pilotage, Français 15452–15453.

Περιγραφή

Ένας από τους λεπτομερέστερους και εικονογραφικά εντυπωσιακότερους χάρτες της Νάξου που συνδέονται με τη χαρτογραφία του ύστερου 16ου αιώνα.

Ο χάρτης προέρχεται από το μνημειώδες Le Grand Insulaire et Pilotage του Γάλλου κοσμογράφου André Thevet (1516–1590), έργο που συντάχθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 16ου αιώνα και χρονολογείται συνήθως περί το 1586. Ο Thevet υπήρξε κοσμογράφος των Γάλλων βασιλέων και συγκέντρωσε στο έργο του γεωγραφικές, ιστορικές και ναυτικές πληροφορίες για μεγάλο αριθμό νησιών.

Η Νάξος παρουσιάζεται όχι απλώς ως περίγραμμα νησιού αλλά ως ένα πλούσιο εικονογραφημένο τοπίο. Απεικονίζονται βουνά, οικισμοί, καλλιεργημένες εκτάσεις, αμπελώνες, δάση και σημαντικά τοπόσημα, ενώ διακρίνονται ονομασίες όπως Nixia, Melatio, Apollonos, Vallée d’Armille, Bois de Cyprès, Darda, Aparato, Pergola και Strongyle.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απεικόνιση της Fontaine d’Ariane — Κρήνης της Αριάδνης, η οποία συνδέει τη γεωγραφική περιγραφή της Νάξου με την αρχαία μυθολογική παράδοση του Θησέα, της Αριάδνης και του Διονύσου. Στον ίδιο χάρτη σημειώνονται επίσης αρχαιότητες και τοπωνύμια που σχετίζονται με τον Απόλλωνα και τον Βάκχο.

Γιατί ο χάρτης εμφανίζεται σε έκδοση του Buondelmonti

Η προέλευση της συγκεκριμένης εικόνας χρειάζεται ιδιαίτερη διευκρίνιση.

Η παρούσα αναπαραγωγή βρίσκεται στην έκδοση του Émile Legrand, Description des îles de l’Archipel par Christophe Buondelmonti, που εκδόθηκε στο Παρίσι το 1897. Το βιβλίο αποτελεί έκδοση του έργου του Cristoforo Buondelmonti και στην ενότητα «37. Naxos» ο Legrand ενσωμάτωσε τον συγκεκριμένο χάρτη ως εικονογραφικό και συγκριτικό υλικό.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο χάρτης σχεδιάστηκε από τον Buondelmonti.

Η Bibliothèque nationale de France ταυτίζει το χαρτογραφικό πρότυπο με τον χάρτη «Nixia [Naxos]» του André Thevet, από το Le Grand Insulaire et Pilotage, και καταγράφει ρητά την αναπαραγωγή του από τον Émile Legrand στην έκδοση του 1897.

Επομένως πρέπει να διακρίνουμε τρία διαφορετικά επίπεδα:

Buondelmonti — συγγραφέας του έργου για τα νησιά του Αρχιπελάγους που εξέδωσε ο Legrand.
André Thevet — δημιουργός/πηγή του συγκεκριμένου χαρτογραφικού προτύπου της Νάξου του 16ου αιώνα.
Émile Legrand — εκδότης του 1897, ο οποίος αναπαρήγαγε τον χάρτη στο πλαίσιο της έκδοσης του Buondelmonti.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, επειδή η θέση του χάρτη μέσα σε βιβλίο που φέρει το όνομα του Buondelmonti μπορεί εύκολα να οδηγήσει στην εσφαλμένη απόδοσή του στον Φλωρεντινό περιηγητή.

Η ένδειξη «Page 241»

Στο κάτω δεξιό μέρος της αναπαραγωγής που παρουσιάζεται εδώ διαβάζεται καθαρά η τυπωμένη ένδειξη «Page 241». Η ένδειξη αυτή αποτελεί μέρος του αναπαραγόμενου χαρτογραφικού φύλλου και δεν πρέπει να συγχέεται με την αρίθμηση της έκδοσης Legrand του 1897, στην οποία η σχετική αναπαραγωγή συνδέεται βιβλιογραφικά με τη σελίδα 211 και ακολουθείται από το κείμενο της ενότητας για τη Νάξο.

Αυτή ακριβώς η διπλή αρίθμηση είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η προέλευση του συγκεκριμένου φύλλου μπορεί εύκολα να παρερμηνευθεί.

Χαρτογραφική σημασία

Ο χάρτης αποτελεί εξαιρετικό τεκμήριο της ευρωπαϊκής εικόνας της Νάξου στα τέλη του 16ου αιώνα. Δεν αποσκοπεί στη γεωμετρική ακρίβεια ενός σύγχρονου χάρτη. Συνδυάζει γεωγραφική πληροφορία, ναυτική γνώση, τοπικές παραδόσεις, αρχαιολογικές αναφορές και μυθολογική μνήμη, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα εικονογραφημένο «πορτρέτο» του νησιού.

Ιδιαίτερη αξία έχει η πυκνότητα των τοπωνυμίων και των επιμέρους χαρακτηριστικών του ναξιακού τοπίου. Ο χάρτης αποτελεί έτσι σημαντική πηγή όχι μόνο για την ιστορία της χαρτογραφίας της Νάξου αλλά και για τη μελέτη της εξέλιξης των τοπωνυμίων και της ευρωπαϊκής πρόσληψης του νησιού κατά την Αναγέννηση.