Collection

1977 ΜΕΓΑΛΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ

Μεγάλες Επιτυχίες της Ειρήνης Κονιτοπούλου-Λεγάκη Νο 2» – Ένα μουσικό τεκμήριο της Νάξου και των Κυκλάδων

Ο δίσκος «Μεγάλες Επιτυχίες της Ειρήνης Κονιτοπούλου-Λεγάκη Νο 2», με κωδικό Olympic BL 1015, κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1977 και αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον τεκμήριο της εποχής κατά την οποία το αυθεντικό νησιώτικο τραγούδι της Νάξου και των Κυκλάδων περνούσε από τα πανηγύρια, τα χωριά και τις οικογενειακές μουσικές παρέες στη σύγχρονη δισκογραφία.

Στις ετικέτες του ίδιου του βινυλίου αναγράφεται ℗ 1977, ενώ πρόκειται για στερεοφωνική έκδοση 33⅓ στροφών της Olympic. Η Ειρήνη Κονιτοπούλου-Λεγάκη, μία από τις σημαντικότερες φωνές της ναξιώτικης μουσικής παράδοσης, παρουσιάζει εδώ δώδεκα τραγούδια και σκοπούς που συνδέονται στενά με τη μουσική ζωή των Κυκλάδων.

Ο δίσκος περιλαμβάνει τα: **«Ψαράς θα γίνω στη στεριά», «Τίποτα δεν απόχτησα», «Χραμάκι Απεραθίτικο», «Ν’ αλλάξω θέλω το σκοπό», «Μόλα Παναή τον κάβο», «Στη θάλασσα θα πέσω», «Πάρε με στη βάρκα μέσα», «Ας τραγουδήσω και ας χαρώ», «Ανάθεμα τη στιγμή», «Ο Μισεμός», «Έλα νάμαστε τα δυο μας» και «Μια τράτα ανεμότρατα». Στις ετικέτες αναφέρονται, μεταξύ άλλων, το όνομα του Γιώργου Κονιτόπουλου, καθώς και του Ν. Σφυρόερα στο «Χραμάκι Απεραθίτικο».

Η χρονολογία 1977 αφορά την έκδοση του συγκεκριμένου LP και όχι κατ’ ανάγκην την πρώτη ηχογράφηση των τραγουδιών. Πρόκειται ουσιαστικά για συγκέντρωση επιτυχιών της Ειρήνης Κονιτοπούλου-Λεγάκη, αρκετές από τις οποίες έχουν τις ρίζες τους σε προγενέστερη δισκογραφική και μουσική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το «Ψαράς θα γίνω στη στεριά». Στο συνοδευτικό υλικό αναφέρεται ότι το τραγούδι γράφτηκε από τον Δημήτρη Φυρογένη το 1942, την περίοδο της Κατοχής, όταν εκείνος εργαζόταν ως μουσικός στα Λιβάδια της Νάξου. Το κείμενο μάλιστα περιγράφει τις δύσκολες συνθήκες εκείνων των χρόνων και συνδέει άμεσα τη δημιουργία του τραγουδιού με την καθημερινότητα της Νάξου εκείνης της εποχής.

Ακόμη μεγαλύτερη αξία αποκτά η συγκεκριμένη έκδοση χάρη στο πλούσιο συνοδευτικό ένθετο. Δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο φύλλο με τίτλους και στίχους, αλλά για ένα μικρό λαογραφικό και μουσικολογικό αρχείο. Στις σελίδες του καταγράφονται στίχοι, τοπικοί χοροί, μουσικοί όροι, παραδόσεις και πληροφορίες για σκοπούς όπως το θερμιώτικο, ο μπάλλος, ο αμοργιανός συρτός, η απεραθίτικη πατινάδα, τα «κοτσάκια» και η τσαμπούνα.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι παλιές φωτογραφίες Ναξιωτών μουσικών και οργανοπαικτών που συνοδεύουν τα κείμενα. Ανάμεσά τους εμφανίζονται ο βιολιστής Σταμάτης Μπαρδάνης, ο λαουτιέρης Δημήτρης Φυρογένης, ο Γιώργος Κονιτόπουλος, καθώς και ο τσαμπουνιέρης Θεολόγος Γρυλλάκης. Μέσα από αυτές τις εικόνες διασώζεται όχι μόνο η μουσική αλλά και η μορφή των ανθρώπων που τη δημιούργησαν και τη μετέδωσαν από γενιά σε γενιά.

Τα κείμενα του ενθέτου παρουσιάζουν επίσης εξαιρετικά ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε η μουσική μέσα στην κοινωνία της Νάξου: τον χορό, τα πανηγύρια, τα αυτοσχέδια δίστιχα, τους παιχνιδιατόρους, την τσαμπούνα και τη σχέση ανάμεσα στον μουσικό, τον χορευτή και την κοινότητα. Πρόκειται για στοιχεία που μετατρέπουν την έκδοση από ένα απλό εμπορικό LP σε πηγή για τη μελέτη της ναξιώτικης μουσικής και χορευτικής παράδοσης. Η σημασία της δισκογραφίας της Κονιτοπούλου για την καταγραφή και διάδοση αυτής της παράδοσης επιβεβαιώνεται και σε σχετική μελέτη για τους χορούς και τα τραγούδια της Νάξου.

Η συγκεκριμένη έκδοση αποτελεί έτσι μια μικρή χρονοκάψουλα της Νάξου του 20ού αιώνα. Μέσα σε έναν δίσκο συναντώνται διαφορετικές γενιές: οι παλιοί λαϊκοί οργανοπαίκτες και δημιουργοί του νησιού, τα τραγούδια που γεννήθηκαν μέσα στις δύσκολες δεκαετίες του 1940 και του 1950, η μεγάλη άνθηση της νησιώτικης δισκογραφίας των επόμενων δεκαετιών και, τελικά, η έκδοση του 1977 που συγκέντρωσε και διέσωσε μέρος αυτής της μουσικής κληρονομιάς.

Περισσότερο λοιπόν από μία συλλογή «μεγάλων επιτυχιών», το «Μεγάλες Επιτυχίες της Ειρήνης Κονιτοπούλου-Λεγάκη Νο 2» (Olympic BL 1015, 1977) αποτελεί ένα αξιόλογο ηχητικό, φωτογραφικό και λαογραφικό τεκμήριο της Νάξου και των Κυκλάδων — μια καταγραφή ανθρώπων, σκοπών, τραγουδιών και ιστοριών μιας ζωντανής μουσικής παράδοσης που πέρασε από στόμα σε στόμα και από γενιά σε γενιά, πριν αποτυπωθεί οριστικά στο βινύλιο.